Slechte gewoonte? Zo kom je er makkelijk vanaf


  • 19 april 2017
  • Joyce Hardholt

YOUNG’s Joyce heeft een uitzonderlijk talent. Ze kan als de beste een slechte gewoonte aanleren. Alleen jammer dat er weer vanaf komen zo lastig is. Hoe reken je af met een slechte gewoonte, voor eens en altijd?

Slechte gewoontes, ik trek ze aan alsof ik een magneet ben. Natuurlijk heb je slechte gewoontes en slechte gewoontes. Ik prijs me gelukkig dat de mijne niet zo spannend zijn. Mijn slechte gewoontes zijn meer van het niveau:

- Saaie klussen uitstellen tot mijn baas met ontslag dreigt.
- Snoozen tot ik met een schok uit bed spring om op het nippertje de trein te halen.
- De afwas laten staan tot ik geen borden meer over heb.

Niets wat direct mijn welzijn en gezondheid bedreigt. Maar onhandig zijn sommige gewoontes wel.

Tegen beter weten in
Nobody’s perfect, dus ik zal wel niet de enige zijn. Wij mensen doen heel vaak dingen die we eigenlijk niet willen. Als de schone borden op zijn baal ik dan ook als een vakantieganger bij wie het regenwater in de tent staat.

We weten vaak wel dat bepaalde gewoontes slecht voor ons zijn. En toch doen we het.

Het is niet jouw schuld
Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik voel me vaak zwak en schuldig als ik weer eens iets onhandigs doe. Toch is dat niet helemaal eerlijk tegenover mezelf. En dat geldt voor jou ook.

Want de schuldige van je slechte gewoontes is niet een foutje in je persoonlijkheid. De schuldige is… je brein.


Wat je brein allemaal uitspookt
Het brein doet van alles zonder dat je het doorhebt. Wat zeg ik, 95% van wat je denkt en doet gaat op de automatische piloot. En dat is super. Stel dat je stil zou moeten staan bij élke simpele handeling zoals lopen, thee zetten en het licht aandoen? We hielden geen leven meer over.

Dat je brein het wel regelt is bijzonder fijn. Behalve als het om een slechte gewoonte gaat.

Laten we mijn snoozeverslaving als voorbeeld nemen. Ik blijf ’s ochtends tot op de minuut, nee, seconde liggen. Onhandig, omdat de laatste keer dat ik ontbeten heb op een werkdag een lang gekoesterde herinnering is. En omdat ik elke dag een sprintje moet trekken om de trein voor te blijven. Een wedstrijd die ik meestal win, trouwens.

Verstandige keuzes maken? Yeah right
Maar stel dat de treindeuren wel regelmatig voor je neus dichtgaan. Dan wordt een onhandige gewoonte ineens een probleem. Denk aan officiële waarschuwingen van HR, een ‘goed gesprek’ met je manager en boze blikken van je collega’s. Dan moet er iets veranderen.

En dus besluit je niet te mopperen en jezelf ’s ochtends uit bed te schoppen wanneer die verrekte wekker vindt dat het tijd is. Ook als jij het daar helemaal niet mee eens bent.

Voor de zekerheid stel je de wekker een halfuur éérder in. Kan niet misgaan, toch?

Ik wed om mijn eerstgeborene van wel. Het zal best een paar keer goed gaan, maar een terugval in je oude gewoonte is onvermijdelijk. Ik hoor je nu denken: hoe is het mogelijk? Hoe zit het met bewustzijn? Met vrije wil? We kunnen toch verstandige keuzes maken?

Onderschat de kracht van een gewoonte niet.

Hardnekkig hoor, die gewoonte
De University of South California onderbouwt dit. In een onderzoek kregen bioscoopbezoekers van hun een bakje popcorn mee de zaal in. De ene groep gaven ze popcorn van afgelopen week (eugh, taai). De andere groep kreeg verse popcorn (yummie). De mensen die uit gewoonte altijd popcorn snackten voor het grote scherm, aten ook de smerige popcorn op.

Zo sterk is een patroon dus.

Dit is hoe een patroon werkt
Je krijgt een prikkel:
De wekker loeit, bromt, ringelt.

Je handelt volgens de routine:
Snooze!

Je krijgt een beloning:
Cocoonen in een warm bed of de drukke dag die voor je ligt nog even uitstellen. You name it. Door die beloning komt er een stoot dopamine vrij en dat is een feestje voor je brein. Omdat het fijn is, doe je het vaker. En vaker. Snooze je vervolgens een keer niet, dan krijg je een ‘craving’ die ervoor zorgt dat je morgen wél weer op die knop drukt.

Waarom afkicken zo lastig is
Als een gewoonte inslijt, gaat het niet meer om de beloning, maar om het wegnemen van de craving. Dat onvervulde verlangen knaagt namelijk aan ons. Bij verslavingen kan de craving zo erg worden dat mensen de hele dag vragen of het wel goed met je gaat. Als ze bij je in de buurt durven te komen tenminste.

De craving blijft. Je brein verwacht een bepaalde positieve ervaring en die komt niet. Dat voelt niet goed.

Dit verklaart ook waarom veel mensen weer terugvallen in oude gewoontes. Ze proberen er cold turkey van af te kicken, maar de craving en dat lege gevoel blijft.

Zo kom je wél van een gewoonte af
Je hebt twee opties. De eerste is de prikkel simpelweg vermijden. In het voorbeeld van de wekker is dat alleen een beetje lastig. Opstaan op een bepaalde tijd zal toch gewoon moeten, wil je een normaal functionerend mens zijn.

Dan optie twee. Kan je de prikkel niet vermijden, buig dan de routine om. Een gewoonte is namelijk afhankelijk van de context. Als je die context doorbreekt, heeft de prikkel minder invloed.

Hoe zorg je ’s ochtends dus voor genoeg tijd om te ontbijten? Verander het deuntje van je wekker en/of zet hem aan de andere kant van je slaapkamer. Door de context te veranderen, probeer je niet vergeefs af te kicken van je gewoonte. Maar ontwikkel je een nieuwe, betere gewoonte.

Succes gegarandeerd.

Joyce Hardholt

Joyce Hardholt


ook

interessant